Historie en Cultuur
In de middeleeuwen was Leerdam in het bezit van de heren Van der Leede en Van Arkel. Na een zeer tumultueuze periode kwam het aan de heren van Egmond. In 1498 werd de heerlijkheid door keizer Maximiliaan verheven tot graafschap. Het werd daarmee een onafhankelijk gebied, los van Holland. Dit bracht belangrijke voordelen met zich mee op bijv. het gebied van belastingen. Frederik van Egmond werd de eerste graaf. Door het huwelijk van Anna van Egmond met prins Willem van Oranje kwam Leerdam in het bezit van de Oranjes. Koningin Beatrix is nog steeds gravin van Leerdam.
De keuze voor de Hervorming was er de oorzaak van dat de Spanjaarden in 1574 de stad innamen en daarbij het kasteel grotendeels verwoestten. De komst van de Fransen in 1795 betekende het einde van het graafschap Leerdam. De rijke geschiedenis van Leerdam is op verschillende plaatsen terug te vinden. Op de plaats van het kasteel is het Hofje van Mevrouw van Aerden gebouwd. De regentenkamer met het hoge koepeldak herbergt een belangrijke verzameling schilderijen. Schuin tegenover het Hofje staat een uit de tweede helft van de zestiende eeuw daterend poortje, waarschijnlijk eens deeluitmakend van een voornaam huis. Eeuwenoud is de Grote Kerk, een gotische kruiskerk met een romaanse toren.
Stadscultuur
De stadscultuur werd vanaf de 18e eeuw sterk beïnvloed door de glasindustrie en de houtverwerkende industrie. De stichters van de eerste glasfabriek kregen vrijstelling van diverse belastingen en vonden ook hun financiers in Leerdam. De Linge deed dienst voor de aanvoer van grondstoffen en de afvoer van het gemaakte glaswerk. Ook voor de houtverwerkende industrie was dit riviertje van belang. Het hout werd per schip vanuit de kapgebieden aangevoerd, terwijl het na verwerking ook weer via het water verscheept kon worden.
Glasblazers
De eerste glasblazers kwamen oorspronkelijk uit Duitsland. Door hun ambachtelijke werk in de ‘glashut' kregen de glasblazers al gauw de naam ‘hutters'. De collectie van het Nationaal Glasmuseum bestaat uit antiek en modern glas, in serie vervaardigd glas en unieke glaskunst van bekende ontwerpers. Meer glas
Hollandse Waterlinie
Niet ver van Leerdam liggen de forten Asperen en Everdingen. Ze maakten deel uit van de Hollandse Waterlinie. Fort Asperen is tijdens de zomermaanden te bezoeken. Er worden regelmatig bijzondere kunstmanifestaties georganiseerd. Meer info
Vriheyt en is om gheen gelt te coop
Dat vrijheid niet voor geld te koop is staat te lezen op een gevel in de Kerkstraat, waar in de vele winkels wel allerlei tastbare zaken te koop zijn. Schuin tegenover het Hofje van Mevrouw van Aerden ziet u in de gevel van een winkelpand een poortje, waarboven de geciteerde spreuk zich bevindt. Het poortje is alles wat er over is van het Schoonhuis of Drossaardshuis. Prinses Maria van Oranje, die voor haar broer het graafschap bestuurde, kwam eind 16de eeuw in dit huis wonen nadat het kasteel van Leerdam verwoest was. Ook Wilhelmina van Pruisen verbleef er tijdens haar historische tocht naar Goejanverwellesluis.
Muren, torens en poorten
De monumentale stadsmuur aan de Zuidwal roept nog enigszins het beeld op van de versterkte stad die Leerdam eens was. Grachten en muren lagen er als een stevige ring omheen. Vier in de 19e eeuw gesloopte poorten gaven toegang tot de stad. Op de zuidwesthoek stond eens een kasteel, van de stad gescheiden door een gracht. Dit is waarschijnlijk bij de inname van de stad door de Spanjaarden in 1574 grotendeels verwoest en niet meer opgebouwd. op de plaats van dit kasteel bouwde men in 1770 een vrouwenhofje. Het Hofje van Mevrouw van Aerden is een historisch juweeltje dat je kunt bezoeken. Het is nu een museum. In de 18e eeuw bouwden de Leerdammers op drie rondelen in de muur aan de Zuidwal een woning.